NIO architecten, Profile of the Dutch architecture firm NIO architecten
NIO architecten, Profile of the Dutch architecture firm NIO architecten
WWIIORMHOLE
1 September 1939. De aanval ’s-ochtends om 04:45 van het Duitse slagschip SMS Schlegwich-Holstein op Westerplatte is een keerpunt in de tijd. Eén van de belangrijkste keerpunten van onze geschiedenis. Een vriendschappelijk bezoek wordt een vijandelijke bezetting. Wit wordt zwart. Woorden worden vervangen door kogels. Om dit keerpunt fysiek en ervaarbaar te maken kun je niet zomaar een ‘etalage’ ontwerpen gewijd aan de Tweede Wereldoorlog, je moet een tijdmachine maken die de bezoekers direct verplaatst naar het keerpunt en de periode die daarop volgt. Een gebouw ontwerpen als tijdmachine, als een ‘wormhole’ die het heden direct kan koppelen aan de ervaring van de Tweede Wereldoorlog, dat is de opgave.
Het hart van het museumgebouw is een dramatische ruimte die vanaf de entree op de begane grond de bezoekers figuurlijk opzuigt en meesleurt richting de hemel. Het is een dramatische en museale ruimte zonder dat er iets wordt getoond over de oorlog. Deze ruimte is de belichaming van het keerpunt, maakt het keerpunt ervaarbaar. De eigenlijke tentoonstellingsruimte op de eerste en tweede verdieping, en alle andere functies, zijn gepositioneerd rondom deze ruimte, in een vierkant bouwvolume van 70 bij 70 meter. Dit bouwvolume is geplaatst op een landschappelijk ontworpen plint die de publieke functies en een parkeervoorziening herbergt.
Ook de gevels zijn een belichaming van het keerpunt, maar anders dan de ‘wormhole’-ruimte. De stenen vlakken lijken op het punt te staan te breken, te bezwijken onder vijandelijk vuur. Een regen van kogels. In tegenstelling tot de monumentale ‘wormhole’-ruimte binnenin komen de gevels aan de buitenkant bijna fragiel over, en dat geldt ook voor het vreemde object dat boven de ‘wormhole’-ruimte lijkt te zweven. Vanuit bepaalde gezichtspunten lijkt het een geometrisch perfect geheel, maar vanuit andere gezichtspunten een verzameling metalen scherven. Een regen van woorden. Vanuit het historisch centrum van Gdańsk is dankzij dit object een glimp te zien van het hart van het museum, de ‘wormhole’-ruimte, dat het dramatische keerpunt van de Tweede Wereldoorlog ervaarbaar maakt.
Share this:
architecten © 2011